Standbeeld van de heilige Leonardus, collegiale kerk van Saint-Léonard-de-Noblat
Beeld van Sint-Leonardus in de collegiale kerk van Saint-Léonard-de-Noblat. Foto: Jean-Marie Rata.
fil-leo

Internationale Federatie van verenigingen en plaatsen gewijd aan Sint-Leonardus

Een heilige die een grote Europese familie bijeenbrengt

Hij bevrijdt ons

In de zesde eeuw weigert Leonardus de eerbewijzen aan het hof van koning Clovis. Hij vraagt slechts één gunst: gevangenen te mogen vrijlaten die hij daarvoor waardig achtte. Als kluizenaar vestigt hij zich in een bos in de Limousin, in Frankrijk. Hij stelt land ter beschikking van degenen die hij heeft vrijgelaten en helpt hen een nieuw leven op te bouwen.

Uit dit gebaar spreken twee waarden die ons bijblijven: vrijheid en broederschap.

De inspiratie die van hem uitging, verspreidde zich en kreeg overal een eigen plaatselijke invulling. In Beieren werd Sint-Leonardus de beschermheilige van boerderijdieren, in het bijzonder van paarden met hoefijzers — een verwijzing naar de ketenen die gevangenen vroeger droegen. In Zoutleeuw roepen mijnwerkers hem aan opdat ze niet onder de grond opgesloten zouden raken. Elders bidden vrouwen in barensnood tot hem, omdat hij een Frankische koningin had geholpen haar kind gezond ter wereld te brengen.

Overal dezelfde gedachte, telkens in een andere vorm: losmaken wat mensen belemmert of gevangenhoudt.

Vijftien eeuwen later zijn deze waarden nog altijd springlevend.

Zo biedt de vereniging Trait d’Union in Nice onderdak aan mensen die de gevangenis verlaten en heeft ze Sint-Leonardus als patroonheilige gekozen. In de omgeving van Parijs helpt de vereniging Mur’Mures jongeren om hun weg te vinden en niet in de criminaliteit terecht te komen.

Geen enkele keten is definitief.

Hij brengt ons samen

Rond 1025 wordt zijn levensverhaal opgeschreven op verzoek van Jourdain de Laron, bisschop van Limoges. Vervolgens verspreidt zijn verhaal zich via benedictijnen en cisterciënzers, met de Normandiërs van Willem de Veroveraar naar Engeland en met Bohemund van Antiochië en de familie Hauteville naar Zuid-Italië. Overal waar zijn verhaal bekend raakt, worden kerken naar hem vernoemd.

Meer dan 1.200 kerken dragen inmiddels zijn naam. De meeste bevinden zich in Beieren en Italië. Ook elders is de concentratie opvallend: het kleine Slovenië alleen al telt 61 Sint-Leonarduskerken. Kerken zijn te vinden in Oostenrijk, Engeland, Spanje, Polen, Tsjechië, Kroatië, Malta, Portugal, Zwitserland en België, maar ook in Noord- en Zuid-Amerika, Afrika (Burkina Faso en de Democratische Republiek Congo) en zelfs Oceanië (Australië en Nieuw-Zeeland).

Ook vandaag komen mensen er samen, op sommige plaatsen al bijna duizend jaar lang.

In Beieren (Duitsland) worden paarden en aanspanningen gezegend tijdens de Leonhardiritt-optochten, grote traditionele paardenprocessies die sinds 1772 in Bad Tölz plaatsvinden en nog altijd het leven van hele dorpen mee bepalen. Inchenhofen, het belangrijkste bedevaartsoord van Duitsland, was in 1985 de eerste bedevaartplaats die de broederschap van Saint-Léonard-de-Noblat bezocht.

In Vlaanderen (België) wordt Sint-Leonardus elk jaar op pinkstermaandag in processie meegedragen: sinds 1274 in Zoutleeuw en sinds 1495 in Sint-Lenaarts. Beide tradities maken deel uit van het Vlaamse immateriële culturele erfgoed.

In de Limousin (Frankrijk) brengen de zevenjaarlijkse toonmomenten van de relieken van Sint-Leonardus (Ostensions) pelgrims bijeen. Sinds 2013 staan ze op de UNESCO-lijst van immaterieel cultureel erfgoed.

Zijn erfgoed blijft in beweging.

In Kirkop, op Malta, heeft de Saint Leonard Band Club na vijftien jaar inspanningen nieuwe lokalen geopend. Op Sicilië restaureren broederschappen beelden en borduurwerken. Een parochie voerde er een toneelstuk op over hoe de verering van Sint-Leonardus in haar gemeenschap ontstond. In Lenart, Slovenië, bracht de komst van de relieken twaalf parochies samen en kwam het nieuws uitgebreid aan bod op de regionale televisiezenders. In Lenartov, Slowakije, draagt een brug voortaan de naam Saint-Léonard-de-Noblat.

Plaatsen in Europa gewijd aan Sint-Leonardus “van Noblat”

Kaart van plaatsen in Europa die aan Sint-Leonardus zijn gewijd

De Europese plaatsen die tot nu toe in kaart zijn gebracht. Inventaris fil-leo, september 2026. De inventaris sluit aan bij die van abbé Biossac uit de jaren zestig en bij die van Connaissance et Sauvegarde de Saint-Léonard voor de tentoonstelling uit 1994: “Saint Léonard et les chemins de l’Europe, XIe–XVIIIe”.

Meer dan 1.200 nog actieve plaatsen, en daarnaast meer dan 150 sporen of ruïnes. De inventarisatie loopt nog en brengt voortdurend nieuwe locaties aan het licht. Er is er vast wel een bij u in de buurt. Misschien zelfs een die wij nog niet kennen.

fil-leo

Contacten tussen verenigingen en plaatsen gewijd aan Sint-Leonardus bestonden al langer, maar stonden grotendeels los van elkaar. Op 7 mei 2016 kwamen delegaties uit heel Europa in Saint-Léonard-de-Noblat bijeen voor de oprichtingsvergadering van fil-leo, in de marge van de Ostensions.

Het doel van fil-leo is drieledig: gemeenten, parochies, broederschappen en verenigingen die met Sint-Leonardus verbonden zijn samenbrengen; de banden tussen deze plaatsen versterken; en zijn erfgoed internationaal laten erkennen.

Tien jaar later verbindt de federatie meer dan 900 contactpersonen in een dertigtal landen. De inventarisatie die zij opstartte, bracht al meer dan 1.200 actieve plaatsen in kaart. Daarnaast is er een driemaandelijkse nieuwsbrief in zes talen. Er zijn bezoeken, Erasmus+-uitwisselingen tussen scholen en liederen die van het ene land aan het andere worden doorgegeven.

Doe mee

Ontvang onze gratis driemaandelijkse nieuwsbrief, vier keer per jaar, in de taal die u kiest.

Bijna klaar

We hebben zojuist een e-mail gestuurd naar het adres dat u hebt opgegeven.

Open deze e-mail en klik op de link om uw inschrijving te bevestigen. Zonder uw bevestiging ontvangt u geen berichten van ons. Zo weten we zeker dat we alleen mensen aanschrijven die dat willen.

Hebt u de e-mail niet ontvangen? Controleer dan uw map met ongewenste e-mail. Vindt u het bericht daar ook niet? Mail ons op fil-leo@federationstleonard.com, dan helpen we u verder.

U ontvangt een e-mail waarin u uw inschrijving kunt bevestigen. U kunt zich op elk moment uitschrijven via de link in iedere nieuwsbrief. Meer informatie over uw persoonsgegevens vindt u in ons privacybeleid.


Kent u een kerk, kapel of broederschap die aan Sint-Leonardus is gewijd, maar nog niet op onze kaart staat?
Mail ons dan via fil-leo@federationstleonard.com.

De recentste nummers van onze nieuwsbrief
nr. 27 — maart 2026 · nr. 28 — juni 2026 · nr. 29 — september 2026 (PDF)
Alle nummers vanaf 2017 zullen binnenkort beschikbaar zijn.

fil-leo — 3 place Gay-Lussac, 87400 Saint-Léonard de Noblat, Frankrijk
fil-leo@federationstleonard.com
ISSN 3074-1262

Scroll naar boven